SARAJEVO – Nedovr\u0161ena integracija Zapadnog Balkana u evropske i euroatlantske strukture ostavlja prostor koji Rusija nastoji iskoristiti produbljuju\u0107i postoje\u0107e politi\u010dke i dru\u0161tvene podjele – ocijenio je u intervjuu za Fenu Matthew Palmer, biv\u0161i specijalni predstavnik ameri\u010dkog dr\u017eavnog sekretara za zapadni Balkan. Palmer upozorava da je region upravo zbog unutra\u0161njih podjela posebno ranjiv na vanjske utjecaje.<\/p>\n\n\n\n
Palmer \u0107e po\u010detkom septembra ponovo boraviti u Bosni i Hercegovini kao u\u010desnik \u010detvrte Sarajevo Security Conference, koja \u0107e od 4. do 6. septembra okupiti me\u0111unarodne zvani\u010dnike, diplomate, vojne predstavnike, stru\u010dnjake i istra\u017eiva\u010de na razgovorima o sigurnosnim izazovima u Evropi i Zapadnom Balkanu.<\/p>\n\n\n\n
Ovogodi\u0161nja konferencija odr\u017eava se pod nazivom “Securing Europe in a Divided World”, a Palmer je najavljen kao u\u010desnik diskusije o budu\u0107nosti evropske sigurnosne arhitekture.<\/p>\n\n\n\n
Nakon gotovo 34 godine u ameri\u010dkoj diplomatskoj slu\u017ebi Palmer je ove godine napustio State Department i pre\u0161ao u ameri\u010dku kompaniju Shield AI, gdje se bavi strate\u0161kim anga\u017emanom u Evropi i Africi. Kompanija razvija autonomne sisteme i softver zasnovan na umjetnoj inteligenciji za vojne i sigurnosne namjene, uklju\u010duju\u0107i sisteme sposobne djelovati u okru\u017eenjima bez pouzdane GPS i komunikacijske veze.<\/p>\n\n\n\n
Palmer vrlo dobro poznaje Zapadni Balkan. U State Departmentu je od 2018. do 2021. bio zamjenik pomo\u0107nika dr\u017eavnog sekretara za evropska i euroazijska pitanja, zadu\u017een za Zapadni Balkan, a 2019. imenovan je i specijalnim predstavnikom dr\u017eavnog sekretara za Zapadni Balkan, sa zadatkom ja\u010danja ameri\u010dkog anga\u017emana u podr\u0161ci miru, stabilnosti i integraciji dr\u017eava regiona u zapadne institucije. Bio je direktno uklju\u010den i u razgovore o izbornoj reformi u Bosni i Hercegovini.<\/p>\n\n\n\n
Govore\u0107i za Fenu o posljedicama ruske invazije na Ukrajinu na dugoro\u010dnu sigurnost kontinenta, Palmer je kazao da je Evropa, mo\u017eda sa zaka\u0161njenjem, prepoznala da se suo\u010dava s egzistencijalnim sigurnosnim izazovom.<\/p>\n\n\n\n
– Evropa preuzima odgovornost za vlastitu sigurnost. Kolektivno pove\u0107ava resurse koje stavlja na raspolaganje kako bi osigurala vlastitu sigurnost i ozbiljno shvata prijetnju koju posebno Rusija predstavlja evropskom integritetu i evropskoj sigurnosti – rekao je Palmer.<\/p>\n\n\n\n
Promjene sigurnosnog okru\u017eenja, smatra on, samo dodatno nagla\u0161avaju potrebu da Zapadni Balkan bude \u010dvr\u0161\u0107e povezan s evropskim i euroatlantskim institucijama.<\/p>\n\n\n\n
– Ako govorimo posebno o Zapadnom Balkanu, tvrdio bih da promjene u evropskom sigurnosnom prostoru samo dodatno nagla\u0161avaju va\u017enost integracije Zapadnog Balkana u evropske i euroatlantske institucije – kazao je.<\/p>\n\n\n\n
Jednako va\u017enom smatra saradnju dr\u017eava samog regiona, koje bi, prema njegovim rije\u010dima, trebale zajedni\u010dki djelovati na unapre\u0111enju regionalne, ali i \u0161ire evropske sigurnosti.<\/p>\n\n\n\n
Govore\u0107i o ameri\u010dkim pozivima evropskim saveznicima da preuzmu ve\u0107i dio odgovornosti za vlastitu odbranu, Palmer je ocijenio da ja\u010danje evropskih sigurnosnih kapaciteta ne mora zna\u010diti slabljenje transatlantskog partnerstva.<\/p>\n\n\n\n
Podsjetio je da je su\u0161tina NATO-a kolektivna sigurnost, dok Evropska unija svojim \u010dlanicama tako\u0111er pru\u017ea oblik zajedni\u010dke sigurnosti, ekonomske, ali i, kako smatra, fizi\u010dke.<\/p>\n\n\n\n
Zbog toga za zemlje Zapadnog Balkana postoji dodatni podsticaj da oja\u010daju veze s EU i NATO-om, iako je napomenuo da takvo opredjeljenje nije novo i da je ve\u0107ina dr\u017eava regiona odavno prepoznala zna\u010daj evropskih integracija.<\/p>\n\n\n\n
Palmer o\u010dekuje da \u0107e sna\u017enija i sposobnija Evropa istovremeno imati i ve\u0107i utjecaj na odre\u0111ivanje vlastite sigurnosne politike.<\/p>\n\n\n\n
– Kako Evropa bude postajala sposobnija i preuzimala ve\u0107u odgovornost za svoju odbranu i sigurnost, to \u0107e nu\u017eno utjecati na sposobnost Sjedinjenih Dr\u017eava da predvode Evropu u sigurnosnim pitanjima. Evropa \u0107e, kako bude postajala sposobnija, razviti i sna\u017eniji glas i sposobnost da odre\u0111uje put naprijed u evropskom sigurnosnom prostoru – ocijenio je.<\/p>\n\n\n\n
Priznaje da bi takav razvoj mogao frustrirati dio Amerikanaca, ali smatra da je on dugoro\u010dno dobar i za Evropu i za transatlantsko partnerstvo.<\/p>\n\n\n\n
Posebno je upozorio na sigurnosni problem koji predstavlja nedovr\u0161ena integracija Zapadnog Balkana, regiona koji je geografski okru\u017een \u010dlanicama EU i NATO-a, ali u kojem nekoliko dr\u017eava jo\u0161 nije dio jedne ili obje organizacije.<\/p>\n\n\n\n
Na pitanje stvara li takvo stanje prostor koji Rusija i drugi vanjski akteri mogu iskoristiti, Palmer je odgovorio nedvosmisleno.<\/p>\n\n\n\n
– Sto posto. Vidjeli smo interes Rusije da identificira pukotine, rascjepe, praznine i slabe ta\u010dke u evropskim strukturama, a zatim da upravo u te praznine zabija klinove i poku\u0161ava ih pro\u0161iriti – kazao je Palmer za Fenu.<\/p>\n\n\n\n
Prema njegovim rije\u010dima, Rusija to radi otvoreno na politi\u010dkom nivou, ali i prikriveno na dru\u0161tvenom, dok je veoma aktivna i u internetskom prostoru.<\/p>\n\n\n\n
Cilj je, smatra Palmer, postoje\u0107e politi\u010dke razlike i probleme velikih evropskih struktura pretvoriti u njihove slabosti.<\/p>\n\n\n\n
– Balkan je posebno ranjiv jer je na toliko mnogo na\u010dina interno podijeljen, podijeljen sam protiv sebe. Rusi su bili vje\u0161ti i agresivni u iskori\u0161tavanju tih razlika i poku\u0161ajima da zemljama regiona ote\u017eaju, ako ne i onemogu\u0107e, integraciju u evropske strukture – upozorio je.<\/p>\n\n\n\n
Govore\u0107i posebno o Bosni i Hercegovini, Palmer se nije \u017eelio upu\u0161tati u ocjene aktuelnih politi\u010dkih doga\u0111aja, s obzirom na to da vi\u0161e nije neposredno uklju\u010den u ameri\u010dku politiku prema BiH, ali je ukazao na probleme koje ova zemlja, prema njegovom mi\u0161ljenju, nosi ve\u0107 tri decenije.<\/p>\n\n\n\n
Za ve\u0107u otpornost BiH na hibridne prijetnje, dezinformacije, cyber napade i vanjski politi\u010dki utjecaj, smatra da je neophodno razvijati sna\u017eniji osje\u0107aj zajedni\u010dke pripadnosti dr\u017eavi.<\/p>\n\n\n\n
– To je osje\u0107aj da ste gra\u0111anin Bosne i Hercegovine i \u017eelja da Bosna i Hercegovina kao dr\u017eava napreduje na putu integracije u evropske strukture – kazao je Palmer.<\/p>\n\n\n\n
Kao izuzetno va\u017ean dio sigurnosne otpornosti izdvojio je i razvoj sna\u017ene i otporne ekonomije koja \u0107e mladim ljudima, bez obzira na njihovu etni\u010dku pripadnost, omogu\u0107iti da budu\u0107nost vide u vlastitoj zemlji.<\/p>\n\n\n\n
– Potrebno je razvijati ekonomiju koja \u0107e ohrabriti mlade ljude Bosne i Hercegovine, bez obzira na njihov etni\u010dki identitet, da ostanu u Bosni i Hercegovini, da ovdje izgrade \u017eivot, podi\u017eu svoje porodice i vide pozitivnu i konstruktivnu budu\u0107nost za sebe kao gra\u0111ane BiH – rekao je.<\/p>\n\n\n\n
Palmer smatra da jedan od klju\u010dnih izazova ostaje postizanje konsenzusa o politi\u010dkoj budu\u0107nosti dr\u017eave i izgradnja zajedni\u010dkog identiteta koji ne\u0107e biti zasnovan isklju\u010divo na etni\u010dkoj pripadnosti.<\/p>\n\n\n\n
– Potrebno je razviti osje\u0107aj zajedni\u010dkog identiteta koji je ne\u0161to drugo osim etni\u010dkog, koji je nacionalni identitet, kao i jasno razumijevanje da su svi gra\u0111ani Bosne i Hercegovine, bez obzira na etni\u010dku pripadnost, zajedno u istom \u010damcu i da \u0107e se zajedno uzdi\u0107i ili zajedno potonuti – kazao je Palmer.<\/p>\n\n\n\n
Kada je rije\u010d o prijetnjama koje bi Evropa mogla potcjenjivati u narednih pet do deset godina, Palmer smatra da najve\u0107e opasnosti ne moraju nu\u017eno dolaziti iz me\u0111udr\u017eavnih sukoba.<\/p>\n\n\n\n
Vi\u0161e ga, ka\u017ee, zabrinjava ono \u0161to se doga\u0111a unutar samih dr\u017eava.<\/p>\n\n\n\n
Zbog toga je kao klju\u010dne sigurnosne zadatke izdvojio borbu protiv korupcije, ja\u010danje vladavine prava i o\u010duvanje demokratskog legitimiteta institucija.<\/p>\n\n\n\n
– Va\u017eno je da vlade ostvaruju napredak u borbi protiv korupcije i vladavini prava, da osiguraju demokratski legitimitet i mehanizme putem kojih se stavovi i mi\u0161ljenja javnosti odra\u017eavaju u politi\u010dkim institucijama – rekao je Palmer.<\/p>\n\n\n\n
Ocijenio je da politi\u010dki stabilne dr\u017eave, sna\u017ene demokratije i zdrave ekonomije predstavljaju najva\u017eniju za\u0161titu Evrope od vanjskih sigurnosnih izazova.<\/p>\n\n\n\n
– Ako su evropske zemlje politi\u010dki sna\u017ene, ako su njihove demokratije sna\u017ene i ako su njihove ekonomije sna\u017ene, prili\u010dno sam uvjeren da Evropa kolektivno i Evropa u partnerstvu sa Sjedinjenim Dr\u017eavama mo\u017ee odgovoriti na sve izazove – kazao je.<\/p>\n\n\n\n
Ali, upozorio je Palmer, najve\u0107a slabost nastaje kada unutra\u0161nje podjele po\u010dnu potkopavati tu otpornost.<\/p>\n\n\n\n
– Kontinent podijeljen sam protiv sebe jeste kontinent ranjiv na vanjske prijetnje – zaklju\u010dio je Palmer u intervjuu za Fenu.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
SARAJEVO – Nedovr\u0161ena integracija Zapadnog Balkana u evropske i euroatlantske strukture ostavlja prostor koji Rusija nastoji iskoristiti produbljuju\u0107i postoje\u0107e politi\u010dke i dru\u0161tvene podjele – ocijenio je u intervjuu za Fenu Matthew Palmer, biv\u0161i specijalni predstavnik ameri\u010dkog dr\u017eavnog sekretara za zapadni Balkan. Palmer upozorava da je region upravo zbog unutra\u0161njih podjela posebno ranjiv na vanjske utjecaje. […]<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":4641,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[2],"tags":[1043,48],"class_list":["post-4640","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-eu-institucije","tag-matthew-palmer","tag-rusija"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/eu.fena.ba\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/4640","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/eu.fena.ba\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/eu.fena.ba\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/eu.fena.ba\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/eu.fena.ba\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=4640"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/eu.fena.ba\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/4640\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":4642,"href":"https:\/\/eu.fena.ba\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/4640\/revisions\/4642"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/eu.fena.ba\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/4641"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/eu.fena.ba\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=4640"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/eu.fena.ba\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=4640"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/eu.fena.ba\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=4640"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}