BRUXELLES – Bruxelles tvrdi da Evropska unija (EU) mora rasti, ali otpor unutar bloka i dalje je sna\u017ean, pri \u010demu neki smatraju da se EU prvo mora reformisati prije pro\u0161irenja. Crna Gora izdvaja se kao najozbiljniji kandidat za \u010dlanstvo, dok je Bosna i Hercegovina me\u0111u zemljama koje sugeriraju otvorenost ka postepenom pristupu integracijama i mogu\u0107e privremeno ograni\u010davanje prava veta zbog ubrzanja pristupnog procesa.<\/p>\n\n\n\n
– Pro\u0161irenje je prioritet za Evropsku uniju i ako na\u0161i kandidati ispune svoje obaveze, onda i mi moramo ispuniti svoje – kazala je komesarka za pro\u0161irenje Marta Kos uo\u010di sastanka ministara vanjskih poslova EU u Bruxellesu ranije ovog mjeseca.<\/p>\n\n\n\n
Kao dokaz da EU prelazi sa retorike na konkretne poteze, Kos je navela \u010dinjenicu da je blok u aprilu, prvi put nakon 17 godina, formirao radnu grupu za izradu pristupnog ugovora za zemlju kandidata – Crnu Goru.<\/p>\n\n\n\n
– Ne postoji jasniji signal da EU vidi Crnu Goru kao svoju sljede\u0107u \u010dlanicu – kazao je za DW programski menad\u017eer i vi\u0161i istra\u017eiva\u010d u Centru za evropske politike (CEP) u Beogradu Strahinja Suboti\u0107.<\/p>\n\n\n\n
Pro\u0161irenje kao geopoliti\u010dko i sigurnosno pitanje<\/strong><\/p>\n\n\n\n Ruska invazija na Ukrajinu 2022. godine vratila je pitanje pro\u0161irenja u sredi\u0161te evropske politike, pretvaraju\u0107i proces koji je dugo bio tehni\u010dke prirode u geopoliti\u010dko i sigurnosno pitanje.<\/p>\n\n\n\n – Geopoliti\u010dka potreba za pro\u0161irenjem prepoznata je od svih dr\u017eava \u010dlanica. Me\u0111utim, to je uvijek povezano sa dvije stvari, s jedne strane pristupom zasnovanim na zaslugama, po kojem se zemlje kandidatkinje procjenjuju na osnovu reformi i gdje nema pre\u010dica, a s druge strane potrebom da Evropska unija promijeni svoje politike i metode upravljanja – kazao je za DW Steven Blockmans iz Centra za evropske politi\u010dke studije (CEPS).<\/p>\n\n\n\n Da li je postoje\u0107i model pristupanja i dalje adekvatan?<\/strong><\/p>\n\n\n\n Rasprava u Bruxellesu zato je sve vi\u0161e fokusirana ne samo na samo pro\u0161irenje, ve\u0107 i na pitanje da li je tradicionalni model pristupanja EU i dalje adekvatan.<\/p>\n\n\n\n Komesarka Marta Kos priznala je da EU i dalje koristi metodologiju razvijenu prije \u010detiri decenije.<\/p>\n\n\n\n – Ono o \u010demu sada razgovaramo sa dr\u017eavama \u010dlanicama je da li bi se principi postepene integracije, koje uglavnom koristimo na jedinstvenom tr\u017ei\u0161tu, mogli pro\u0161iriti i na druge oblasti, posebno sigurnost – kazala je Kos.<\/p>\n\n\n\n Novi modeli postepene integracije u EU na stolu<\/strong><\/p>\n\n\n\n Njema\u010dki kancelar Friedrich Merz u nedavnom prijedlogu o pro\u0161irenju EU pozvao je da se otvore svi pregovara\u010dki klasteri sa Ukrajinom te predlo\u017eio oblik “pridru\u017eenog \u010dlanstva” koji bi Kijev jo\u0161 prije punopravnog pristupanja \u010dvr\u0161\u0107e povezao sa EU, uklju\u010duju\u0107i ve\u0107e u\u010de\u0161\u0107e u institucijama EU te u vanjskoj i sigurnosnoj politici.<\/p>\n\n\n\n Istovremeno, Merz je predlo\u017eio da zemlje zapadnog Balkana i Moldavija dobiju privilegovan pristup jedinstvenom tr\u017ei\u0161tu EU, status posmatra\u010da u tijelima EU i postepenu integraciju u procese dono\u0161enja odluka da bi se ubrzao njihov put ka \u010dlanstvu.<\/p>\n\n\n\n Ideje poput ovih ve\u0107 godinama kru\u017ee Bruxellesom i evropskim prestonicama.<\/p>\n\n\n\n Model faznog pristupanja EU<\/strong><\/p>\n\n\n\n Steven Blockmans, jedan od autora modela “faznog pristupanja”, kazao je za DW da su elementi tog pristupa postepeno postali dio glavnih razmi\u0161ljanja unutar EU kroz Plan rasta za zapadni Balkan i prijedloge koje su iznijele zemlje poput Francuske, Njema\u010dke i Litvanije.<\/p>\n\n\n\n – Vidite elemente postepenijeg pristupa, po kojem se koristi za provedene reforme nude ve\u0107 u ranim pretpristupnim fazama procesa – kazao je Blockmans.<\/p>\n\n\n\n Otpor pojedinim prijedlozima za Ukrajinu<\/strong><\/p>\n\n\n\n Istovremeno, Blockmans je ukazao da su neki ambiciozniji prijedlozi za Ukrajinu ve\u0107 nai\u0161li na otpor.<\/p>\n\n\n\n Me\u0111u njima je bila ideja “obrnutog pro\u0161irenja”, koju su podr\u017eavali ukrajinski predsjednik Volodimir Zelenski i dijelovi Evropske komisije, po kojoj bi zemlje poput Ukrajine prvo formalno u\u0161le u EU, a reforme zavr\u0161ile naknadno.<\/p>\n\n\n\n Dr\u017eave \u010dlanice brzo su odbacile tu ideju.<\/p>\n\n\n\n Ideja koja vi\u0161e nije potpuni tabu<\/strong><\/p>\n\n\n\n Merzov prijedlog ponovo je otvorio jedno od najosjetljivijih pitanja budu\u0107eg pro\u0161irenja: koliko mo\u0107i bi nove \u010dlanice od samog po\u010detka trebalo da imaju u kontekstu odlu\u010divanja, posebno u oblastima gdje EU odluke i dalje zahtijevaju jednoglasnost.<\/p>\n\n\n\n Ta rasprava ponovo je skrenula pa\u017enju na jednu od kontroverznijih ideja u Briselu, a to je mogu\u0107nost privremenog ograni\u010davanja prava veta za nove \u010dlanice nakon pristupanja.<\/p>\n\n\n\n Prijedlog je razvijen u okviru modela faznog pristupanja od strane istra\u017eiva\u010da CEPS-a, uklju\u010duju\u0107i Stevena Blockmansa i analiti\u010dara CEP-a Strahinju Suboti\u0107a.<\/p>\n\n\n\n “Ne \u010dlanstvo drugog reda”<\/strong><\/p>\n\n\n\n Po Suboti\u0107u, cilj nije bio stvaranje “\u010dlanstva drugog reda”, kako tvrde neki kriti\u010dari, ve\u0107 uvjeravanje skepti\u010dnih dr\u017eava \u010dlanica da pro\u0161irenje ne\u0107e paralizovati EU. On smatra da bi ograni\u010denja mogla biti vremenski i sadr\u017eajno ograni\u010dena.<\/p>\n\n\n\n – To bi se moglo odnositi samo na jednu ili dvije oblasti politika i ne nu\u017eno na isti na\u010din ili u istom trajanju za svaku zemlju kandidatkinju – rekao je Suboti\u0107.<\/p>\n\n\n\n Pravno gledano, Blockmans ka\u017ee da bi takav mehanizam mogao biti uklju\u010den u pristupne ugovore. Politi\u010dki, me\u0111utim, pitanje ostaje veoma osjetljivo jer se ti\u010de suvereniteta i jednakih prava me\u0111u dr\u017eavama \u010dlanicama.<\/p>\n\n\n\n Ipak, nekoliko zemalja zapadnog Balkana ve\u0107 je signalizovalo otvorenost prema toj ideji.<\/p>\n\n\n\n Albanija, Bosna i Hercegovina i Srbija sugerisale su da bi prihvatile privremena ograni\u010denja prava veta ako bi to pomoglo ubrzanju pristupanja.<\/p>\n\n\n\n Crna Gora kao testni slu\u010daj<\/strong><\/p>\n\n\n\n Crna Gora, me\u0111utim, ne \u017eeli odlaganja niti prelazne aran\u017emane.<\/p>\n\n\n\n Analiti\u010dari smatraju da \u0107e vjerovatno biti posljednja zemlja koja \u0107e u\u0107i u EU po sada\u0161njim pravilima prije nego \u0161to do\u0111e do dubljih institucionalnih reformi.<\/p>\n\n\n\n Istovremeno, i Blockmans i Suboti\u0107 vjeruju da bi pristupanje Crne Gore moglo poslu\u017eiti kao poligon za testiranje nekih novih mehanizama pro\u0161irenja o kojima se trenutno raspravlja u Briselu.<\/p>\n\n\n\n Suboti\u0107 o\u010dekuje da \u0107e EU kroz pristupni ugovor Crne Gore uvesti sna\u017enije mehanizme nadzora nakon pristupanja nego u prethodnim rundama pro\u0161irenja, posebno u oblastima vladavine prava i demokratskog nazadovanja.<\/p>\n\n\n\n Blockmans zaklju\u010duje da bi Crna Gora mogla poslu\u017eiti kao svojevrsni testni slu\u010daj za primjenu prelaznih aran\u017emana i za\u0161titnih mehanizama u procesu pro\u0161irenja, dok bi pristupni ugovor koji EU trenutno priprema mogao postati model za budu\u0107a pro\u0161irenja Unije, prenosi DW.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" BRUXELLES – Bruxelles tvrdi da Evropska unija (EU) mora rasti, ali otpor unutar bloka i dalje je sna\u017ean, pri \u010demu neki smatraju da se EU prvo mora reformisati prije pro\u0161irenja. Crna Gora izdvaja se kao najozbiljniji kandidat za \u010dlanstvo, dok je Bosna i Hercegovina me\u0111u zemljama koje sugeriraju otvorenost ka postepenom pristupu integracijama i mogu\u0107e […]<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":3966,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[3],"tags":[52,89,66],"class_list":["post-3965","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-bih","tag-bih","tag-crna-gora","tag-prosirenje"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/eu.fena.ba\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/3965","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/eu.fena.ba\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/eu.fena.ba\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/eu.fena.ba\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/eu.fena.ba\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=3965"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/eu.fena.ba\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/3965\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3967,"href":"https:\/\/eu.fena.ba\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/3965\/revisions\/3967"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/eu.fena.ba\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/3966"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/eu.fena.ba\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=3965"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/eu.fena.ba\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=3965"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/eu.fena.ba\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=3965"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}