{"id":2976,"date":"2026-03-03T12:06:29","date_gmt":"2026-03-03T11:06:29","guid":{"rendered":"https:\/\/eu.fena.ba\/?p=2976"},"modified":"2026-03-03T12:06:29","modified_gmt":"2026-03-03T11:06:29","slug":"sloboda-medija-u-2025-pod-stalnim-pritiskom-eu-i-ve-najavili-mjere-za-jacanje-sigurnosti-novinara","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/eu.fena.ba\/?p=2976","title":{"rendered":"Sloboda medija u 2025. pod stalnim pritiskom, EU i VE najavili mjere za ja\u010danje sigurnosti novinara"},"content":{"rendered":"\n

BRUXELLES –\u00a0Sloboda medija u Evropi 2025. godine bila je pod stalnim pritiskom, uzrokovanim pravnim prijetnjama, poku\u0161ajima politi\u010dkog preuzimanja medija i transnacionalnom represijom. Ovaj pritisak dodatno je poja\u010dan neprijateljskijim okru\u017eenjem za novinarstvo, iako su ga donekle ubla\u017eile pozitivne reforme u pojedinim dr\u017eavama \u010dlanicama i inicijative na evropskom nivou.<\/p>\n\n\n\n

Kako je navedeno u godi\u0161njem izvje\u0161taju Platforme Vije\u0107a Evrope za promociju za\u0161tite novinarstva i sigurnosti novinara pod nazivom “Na prekretnici: Sloboda \u0161tampe u Evropi 2025.”, rat Rusije protiv Ukrajine ostao je najozbiljnija prijetnja novinarima u Evropi, s ubijenim, ranjenim, pritvorenim ili nestalim medijskim radnicima u ruski okupiranim podru\u010djima.<\/p>\n\n\n\n

Re\u017eim u Rusiji dodatno je poja\u010dao represiju, uklju\u010duju\u0107i presude u odsustvu novinarima koji izvje\u0161tavaju iz egzila.<\/p>\n\n\n\n

Javni mediji u nekoliko dr\u017eava suo\u010dili su se s politi\u010dkim uplitanjem, finansijskom nestabilno\u0161\u0107u i restriktivnim zakonima, uklju\u010duju\u0107i zakone o “stranim agentima”. SLAPP tu\u017ebe bile su rasprostranjene, gu\u0161e\u0107i istra\u017eiva\u010dko novinarstvo, uprkos naporima Evropske unije i Vije\u0107a Evrope da poja\u010daju za\u0161titu.<\/p>\n\n\n\n

U najmanje \u010detvrtini dr\u017eava obuhva\u0107enih Platformom za sigurnost novinara zabilje\u017eeni su incidenti povezani s protestima, s najvi\u0161im nivoom fizi\u010dkih napada na novinare u Gruziji, Srbiji i Turskoj.<\/p>\n\n\n\n

\"\"\/<\/figure>\n\n\n\n

Novinare su napadali policija, politi\u010dki akteri i demonstranti, sprje\u010davali ih u izvje\u0161tavanju ili ka\u017enjavali zbog njihovog rada, \u0161to, prema navodima u izvje\u0161taju, ukazuje na neuspjeh u osiguravanju sigurnog izvje\u0161tavanja i odgovornosti za zlostavljanja. Online uznemiravanje i koordinirano zastra\u0161ivanje nesrazmjerno su poga\u0111ali novinarke.<\/p>\n\n\n\n

Neke dr\u017eave \u010dlanice Vije\u0107a Evrope usvojile su mjere za unaprje\u0111enje slobode medija i sigurnosti novinara. Luksemburg i Portugal su pokrenuli nacionalne akcione planove i mehanizme koordinacije, \u0160panija je oja\u010dala pravnu za\u0161titu izvora, Hrvatska je predlo\u017eila mjere protiv zloupotrebe tu\u017ebi, a Norve\u0161ka je usvojila nacionalnu strategiju za borbu protiv dezinformacija i za\u0161titu demokratske debate.<\/p>\n\n\n\n

Na nivou EU, Evropski akt o slobodi medija (EMFA), direktiva protiv SLAPP tu\u017ebi i digitalni alati za provedbu nude potencijal ako se odlu\u010dno implementiraju.<\/p>\n\n\n\n

Inicijative Vije\u0107a Evrope, uklju\u010duju\u0107i rad na Novom demokratskom paktu za Evropu, kampanju Journalists Matter, sistemske alarme Platforme i anga\u017eman Grupe prijatelja za sigurnost novinara i slobodu medija, pru\u017eaju smjernice i dobre prakse.<\/p>\n\n\n\n

Evropa se pribli\u017eava kriti\u010dnoj ta\u010dki, navodi se godi\u0161njem izvje\u0161taju. Preokret trenutne putanje zahtijeva odlu\u010dnu akciju dr\u017eava \u010dlanica, Vije\u0107a Evrope i evropskih institucija kako bi se okon\u010dala neka\u017enjivost za napade na novinare, osigurali nezavisni i odr\u017eivo finansirani javni mediji, adresirale strukturne prijetnje poput politi\u010dkog preuzimanja medija i restriktivnih zakona te suzbilo online uznemiravanje i koordinirano zastra\u0161ivanje.<\/p>\n\n\n\n

\"\"\/<\/figure>\n\n\n\n

U 2025. godini, manje od tre\u0107ine alarma Platforme dobilo je odgovor vlada, a samo 20 posto svih alarma od 2015. do danas je rije\u0161eno, \u0161to pokazuje jaz izme\u0111u politi\u010dkih obe\u0107anja i stvarne za\u0161tite. Zatvaranje tog jaza vi\u0161e nije opcija – ono je nu\u017eno da bi se sprije\u010dila dalja erozija slobode medija u trenutku kada ona stoji na prekretnici.<\/p>\n\n\n\n

Sukobi i represije u 2025. bili su glavni izvori prijetnji novinarima. Bjelorusija, Gruzija, Srbija, Rusija, Turska i ruski okupirana podru\u010dja Ukrajine zabilje\u017eili su najve\u0107i broj alarma.<\/p>\n\n\n\n

Izvan tih \u017eari\u0161ta, izvje\u0161taj razmatra strukturne pritiske na slobodu medija u drugim zemljama, poput Ma\u0111arske, koja je postala model autoritarnog upravljanja od povratka premijera Orb\u00e1na na vlast, Slova\u010dke, gdje su promjene u javnim medijima izazvale sumnje u njihovu nezavisnost i Azerbejd\u017eana, gdje su vlasti fakti\u010dki prekinule smisleni dijalog s Platformom.<\/p>\n\n\n\n

O\u010dekuje se da i Vije\u0107e Evrope i Evropska unija zastupaju i garantiraju demokratski model zasnovan na vladavini prava, ljudskim pravima i slobodi medija. Kao vode\u0107a organizacija za ljudska prava na kontinentu, Vije\u0107e Evrope suprotstavilo se izazovima, najavljuju\u0107i pokretanje Novog demokratskog pakta za Evropu radi reafirmacije svojih temeljnih vrijednosti.<\/p>\n\n\n\n

U 2025. godini, Vije\u0107e je produbilo kampanju Journalists Matter, pozvalo dr\u017eave \u010dlanice da usvoje inicijative za sigurnost novinara i radilo na implementaciji preporuke protiv SLAPP tu\u017ebi iz 2024. <\/p>\n\n\n\n

Sli\u010dno tome, Evropska komisija potvrdila svoju odlu\u010dnost da slobodu medija u\u010dini prioritetom. Tokom ljeta obavezala se da \u0107e zna\u010dajno pove\u0107ati finansijsku podr\u0161ku nezavisnom novinarstvu i medijskim projektima u narednom finansijskom okviru (2028-2034). <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

BRUXELLES –\u00a0Sloboda medija u Evropi 2025. godine bila je pod stalnim pritiskom, uzrokovanim pravnim prijetnjama, poku\u0161ajima politi\u010dkog preuzimanja medija i transnacionalnom represijom. Ovaj pritisak dodatno je poja\u010dan neprijateljskijim okru\u017eenjem za novinarstvo, iako su ga donekle ubla\u017eile pozitivne reforme u pojedinim dr\u017eavama \u010dlanicama i inicijative na evropskom nivou. Kako je navedeno u godi\u0161njem izvje\u0161taju Platforme Vije\u0107a […]<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":2977,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[2],"tags":[19,788],"class_list":["post-2976","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-eu-institucije","tag-eu","tag-sloboda-medija"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/eu.fena.ba\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2976","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/eu.fena.ba\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/eu.fena.ba\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/eu.fena.ba\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/eu.fena.ba\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=2976"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/eu.fena.ba\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2976\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2978,"href":"https:\/\/eu.fena.ba\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2976\/revisions\/2978"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/eu.fena.ba\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/2977"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/eu.fena.ba\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=2976"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/eu.fena.ba\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=2976"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/eu.fena.ba\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=2976"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}