EU i Kanada razmatraju dublje ekonomsko povezivanje izvan CETA-e
BRUXELLES – Evropska unija i Kanada razmatraju znatno dublje ekonomsko povezivanje koje bi obuhvatilo finansijske usluge, strateške minerale, energetiku, umjetnu inteligenciju i odbrambenu industriju, dok obje strane nastoje smanjiti zavisnost od trgovinskih partnera koje smatraju manje pouzdanim.
Uoči samita EU-Kanada, koji će krajem oktobra biti održan u Montrealu, razgovara se o modelu saradnje koji bi išao dalje od postojećeg Sveobuhvatnog ekonomskog i trgovinskog sporazuma CETA.
Kanadski premijer Mark Carney predložio je, između ostalog, razmatranje integriranijeg tržišta finansijskih usluga, kao i bližu saradnju u platnim sistemima, strateškim mineralima, energiji, umjetnoj inteligenciji i proizvodnji za potrebe odbrane.
Razgovori dolaze u vrijeme kada EU nastoji smanjiti zavisnost od Sjedinjenih Američkih Država u tehnologiji i sigurnosti, od kineskih lanaca snabdijevanja za ključne sirovine te od vanjskih dobavljača energije.
Euronews navodi da se trgovina sve češće koristi kao geopolitički instrument, zbog čega Bruxelles traži partnere koje smatra stabilnijim i politički bližim.
Postojeći temelj odnosa je CETA, koji se privremeno primjenjuje od 2017. godine. Sporazumom je odmah ukinuto 98 posto carinskih tarifa, a do 2024. taj udio povećan je na 99 posto.
Zvanični podaci kanadske vlade također pokazuju da je EU drugi najveći trgovinski partner Kanade za robu i usluge, odmah iza SAD-a. Ukupna bilateralna trgovina robom i uslugama u 2025. godini vrijedila je 178,6 milijardi kanadskih dolara.
Za Evropsku uniju posebno su značajni kanadski strateški minerali. Kanada raspolaže nalazištima više od 34 kritična minerala i vodeći je proizvođač deset sirovina koje se smatraju važnim za energetsku tranziciju.
Za Kanadu je glavni motiv diverzifikacija trgovine. Oko sedam od deset kanadskih izvoznih pošiljki odlazi u Sjedinjene Američke Države, dok je EU njen drugi najveći partner u trgovini robom.
Odbrambena saradnja već se produbljuje. Kanada je u junu postala prva neeuropska država uključena u evropski odbrambeni instrument SAFE vrijedan 150 milijardi eura, što se posmatra kao mogući model za dublju integraciju i u drugim sektorima.
Jedna od najvećih prepreka mogla bi biti regulativa. Kanada želi bolji pristup evropskom tržištu bankarskih, osiguravajućih i profesionalnih usluga, dok bi EU zauzvrat mogla tražiti veće usklađivanje kanadskih pravila s evropskim standardima.
